Κράσι – Το χωριό με ένα από τα αρχαιότερα δέντρα της Ευρώπης

Το Κράσι είναι ένα παραδοσιακό, ορεινό χωριό που βρίσκεται σε υψόμετρο 600 μ, στους πρόποδες του όρους Σελένα, πάνω από την Σταλίδα και απέχει μόλις 8 χλμ. μετά από τον Μοχό στον δρόμο για το Οροπέδιο Λασιθίου. Ο επισκέπτης, ανεβαίνοντας τον γεμάτο στροφές δρόμο με κατεύθυνση το Κράσι, έχει την ευκαιρία να θαυμάσει την πανοραμική θέα της ακτογραμμής.

Στα βορειοανατολικά του χωριού, συναντάμε ένα δάσος που αποτελείται κυρίως από αζιλάκους και σπάνιους πρίνους που απαντώνται κυρίως στην Κρήτη. Το δάσος είναι επισκέψιμο μέσω μονοπατιών που ξεκινούν από το Κράσι αλλά και τα Μάλια Το Κράσι είναι ένας αγροτικός οικισμός με κύρια απασχόληση των κατοίκων την ελαιοκαλλιέργεια και την κτηνοτροφία.

Από αρχαιολογικής άποψης, ένα από τα αξιοθέατα της περιοχής είναι ένας Πρωτομινωικός Τάφος, που ανακαλύφθηκε το 1929 από τον Σπυρίδων Μαρινάτο και βρίσκεται στη θέση Αρμί, μετά το δυτικό άκρο του χωριού, σε απόσταση 300μ. από την εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου. Πρόκειται για ένα κυκλικό θολωτό τάφο με κυκλαδική επίδραση που περιείχε διάσπαρτα οστά και όστρακα της Μινωικής περιόδου. Αρχαιολογικές έρευνες αποκάλυψαν οικιστικά και ταφικά κατάλοιπα των μινωικών χρόνων στην ευρύτερη περιοχή. Αναφορές σε ενετικές απογραφές επιβεβαιώνουν την μακραίωνη ιστορία του Κρασίου, σε συμβόλαια του 1280 Crassi καθώς και το 1583 όπου είχε 169 κατοίκους (Καστροφύλακας, Κ94), ενώ στην περίοδο της Τουρκοκρατίας δεν κατοικούσαν Τούρκοι.

Φτάνοντας κανείς στην πλατεία του χωριού, θα δει να δεσπόζουν στο τοπίο οι 3 πελώριοι πλάτανοι και οι Βρύσες. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο μεγαλύτερος ,ο υπεραιωνόβιος πλάτανος με περίμετρο 24μ. που βρίσκεται δίπλα από τη “Μεγάλη Βρύση”.

Ο υπεραιωνόβιος, τεράστιος αυτός πλάτανος αποτελεί σημείο αναφοράς. Η ηλικία του εκτιμάται στα 2.400 χρόνια καθώς λέγεται ότι σε κάθε μέτρο της περιμέτρου του αντιστοιχούν 100 χρόνια. Ο πλάτανος αυτός συγκαταλέγεται μέσα στα 5 μεγαλύτερα δέντρα της Ευρώπης. Όπως αναφέρει ο Ολλανδός δασολόγος, Jeroen Pater, στην Ευρώπη υπάρχουν 200 δέντρα με διάμετρο μεγαλύτερη των 10 μέτρων.

Ο πλάτανος αποτελεί από μόνος του ένα ολόκληρο οικοσύστημα και είναι πόλος έλξης για τους επισκέπτες , που έρχονται από μακριά για να τον θαυμάσουν, δίπλα στις όμορφες καμαρωτές βρύσες.

Ο αιωνόβιος πλάτανος στο Κράσι, χαρακτηρίζεται μνημείο της φύσης και της ιστορίας του τόπου. Καλύπτει με το πλατύ του φύλλωμα την πλατεία του χωριού, στην οποία βρίσκεται το πιο κεντρικό καφενείο. Αποτελεί χώρο ξεκούρασης των κατοίκων αλλά και των επισκεπτών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες καθώς η σκιά του είναι πραγματική απόλαυση τις ζεστές μέρες.

Δίπλα στον πλάτανο βρίσκεται το λιθόδμητο υδραγωγείο με τις πέτρινες τοξωτές βρύσες, που όπως μαρτυρά η αναγραφόμενη επιγραφή, κατασκευάστηκαν το 1890 από Μοχιανούς μαστόρους. Οι βρύσες είναι δύο, η πάνω και η κάτω βρύση, είναι θολωτές με μια γούρνα η καθεμία. Ακριβώς δίπλα στην κάτω βρύση βρίσκονται οι πέτρινες γούρνες του χωριού στις οποίες τα παλιά χρόνια οι γυναίκες έπλεναν τα ρούχα τους. Τα νερά των πηγών προέρχονται από τον ορεινό όγκο της Σελένας και ρέουν καθ’ όλη την διάρκεια του έτους.

Το έργο αυτό υδροδοτεί μέχρι και σήμερα μια μεγάλη περιοχή ενώ προσφέρει γάργαρο και δροσερό νερό στους επισκέπτες.

Είναι επίσης γνωστό ότι ο Νίκος Καζαντζάκης πέρασε αρκετά καλοκαίρια της δεκαετίας του 1910-1920 με την παρέα του στο Κράσι, όπου είναι και τόπος καταγωγής της συζύγου του Γαλάτειας Αλεξίου. Στο Κράσι ηρεμούσε και εμπνεόταν και αυτό διαφαίνεται στα έργα του όπως στον “Καπετάν Μιχάλη” όπου αρκετές σκηνές εκτυλίσσονται στη σκιά του γέρικου πλατάνου. Άνθρωποι του πνεύματος και των γραμμάτων επέλεγαν το Κράσι για ανάπαυση αλλά και σαν χώρο έμπνευσης και δημιουργίας. Έτσι δημιουργήθηκε στο χωριό, το 2009, “ Το Σπίτι της Λογοτεχνίας “ όπου στεγάστηκε σε ένα κτίριο του 1882 και διαμορφώθηκε από την τεχνική διεύθυνση του Δήμου ώστε να μπορεί να φιλοξενεί νέους συγγραφείς και ανθρώπους του πνεύματος. Στην Ευρώπη υπάρχουν 13 σπίτια λογοτεχνίας. Οι χώρες που συμμετέχουν είναι: Γερμανία, Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία, Μ. Βρετανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ολλανδία, Σλοβακία, Σουηδία.

Μια βόλτα στα γραφικά στενά του οικισμού του Κρασίου (προστατευόμενη φυσική περιοχή NATURA 2000), όπου υπάρχουν πετρόκτιστα σπίτια αντιπροσωπευτικά της κρητικής αρχιτεκτονικής και καλοδιατηρημένες ιστορικές εκκλησίες είναι αρκετή για να νιώσει ο επισκέπτης την ζεστασιά και την φιλοξενία του μέρους και των ντόπιων. Στο Κράσι υπάρχουν αρκετά καφενεία και παραδοσιακές ταβέρνες που φημίζονται για τα παραδοσιακά φαγητά τους ψημένα σε ξυλόφουρνους.

Με πληροφορίες από: landofexperiences.gr