Αμάρι Ρεθύμνου – Μια ιστορία πολλών αιώνων

Το  Αμάρι  (παλιότερα ονομαζόταν Αμάριον και Νευς Αμάρι) είναι παραδοσιακός ορεινός οικισμός της δημοτικής κοινότητας Σιβρίτου και είναι κτισμένο σε απάνεμη τοποθεσία στους πρόποδες του βουνού Σάμιτος, σε υψόμετρο 460 . Απέχει 40 χιλιόμετρα από την πόλη του Ρεθύμνου.

Το Αμάρι, διαθέτει ιστορία πολλών αιώνων, καθώς τα πρώτα δείγματα κατοίκησης έχουν αποκαλυφθεί στον οικισμό Ελένες και τα οποία χρονολογούνται στη Νεολιθική Εποχή. Η ανθρώπινη παρουσία και δραστηριότητα στην περιοχή είναι αδιάλειπτη από το 6.000 π/Χ., ενώ συνεχίζεται και στη μεσομινωική περίοδο (2100-1600 π.Χ.), όπως μαρτυρούν και οι αρχαιολογικές έρευνες οι οποίες έχουν αποκαλύψει την αρχαία πόλη της Συβρίτου στο χωριό Θρόνος και τα κτιριακά συγκροτήματα της ίδιας περιόδου στους οικισμούς Αποδούλου και Μοναστηράκι.

Κατά τους ύστερους μινωικούς χρόνους ιδρύθηκε η αρχαία πόλη της Συβρίτου η οποία άκμασε έως την πρώτη βυζαντινή περίοδο, δεσπόζοντας ως ισχυρή και ανεξάρτητη πόλη, λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Η ανεξαρτησία της μάλιστα, επιβεβαιώνεται από το αργυρό της νόμισμα, ενώ η επικράτειά της εκτεινόταν σε όλη την ευρύτερη περιφέρεια του σύγχρονου οικισμού, φτάνοντας ως την αρχαία Σουλία, πιθανότατα τη σημερινή Αγία Γαλήνη. Στο χωριό Αποδούλου έχουν αποκαλυφθεί τα κατάλοιπα παλαιοανακτορικού κέντρου περιλαμβάνοντας κτιριακά συγκροτήματα και θολωτούς τάφους, ενώ στη θέση Κόκκινος Χάρακας στο χωριό Μοναστηράκι, υπάρχουν ευρήματα ενός μινωικού ανακτόρου παλαιοανακτορικής εποχής, αποκαλύπτοντας την έντονη κοινωνική δραστηριότητα και τον πολιτισμό που άκμασε εκείνη την εποχή, με ιδιαίτερα ανεπτυγμένη τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Στο κέντρο του χωριού, στο σημείο όπου βρισκόταν παλιότερα βενετικό κάστρο, υπάρχει πέτρινο καμπαναριό. Στα Αμάρι βρίσκονται επίσης, αρκετές ιστορικές εκκλησίες όπως της Αγίας Άννας, που χρονολογείται γύρω στο 1196, του Αγίου Θεοδώρου με τοιχογραφίες του 16ου αιώνα και των Αγίων Αναργύρων (15ος αιώνας). Λίγο έξω από το χωριό βρίσκονται τα απομεινάρια του τρίκλιτου ιερού ναού της Κεράς Παναγιάς. Σε μικρή απόσταση από το Αμάρι βρίσκεται το μοναστήρι των Ασωμάτων.

Η Ιερά Μονή Ασωμάτων

Στο Αμάρι γεννήθηκαν ο γιατρός και λόγιος Αθανάσιος Σκληρός,  ο ζωγράφος Νίκος Φωτάκης, ο εθνομάρτυρας και ηγούμενος της μονής Ασωμάτων Γεράσιμος Λουρωτός, ο αγωνιστής της ελληνικής επανάστασης Εμμανουήλ Βερνάρδος και ο ιερομόναχος Ιλαρίων Ρολόγης  που συμμετείχε στον Μακεδονικό Αγώνα και τους Βαλκανικούς Πολέμους.  Επίσης, από το Αμάρι κατάγονταν ο στρατιωτικός Νικόστρατος Καλομενόπουλος και ο λογοτέχνης Μανώλης Αναγνωστάκης.