Πάσχα στην Κρήτη

Η «Ανάσταση» η «Λαμπρή» όπως χαρακτηριστικά τη λέει ο λαός μας είναι η μεγαλύτερη γιορτή της Χριστιανοσύνης.

Τη Μεγάλη Παρασκευή, στην Κρήτη, μαζί με τον Επιτάφιο, στα χωριά «κάνει βόλτα» και το γλέντι. Όλα τα σπίτια έχουν ανοιχτές τις πόρτες τους και τραπέζι στρωμένο με ξηρούς καρπούς, φέτες πορτοκαλιού, ελιές, οφτές πατάτες και φυσικά άφθονη ρακή. Ο Επιτάφιος στέκεται σε κάθε σπίτι, οι νοικοκύρηδες τον προσκυνούν και οι ακόλουθοί του απολαμβάνουν το κέρασμα. Όσο η πομπή προχωρά, οι πιστοί μειώνονται, αφού σταματούν στα σπίτια για ένα διακριτικό, λόγω της ημέρας, τσιμπούσι.

O Eπιτάφιος στο Μαρμακέτο

Ο Επιτάφιος του Άη Γιάννη του Θεολόγου στο χωριό Μαρμακέτο, στο Οροπέδιο Λασιθίου, είναι από τους πιο ιδιαίτερους της Ελλάδας και στολίζεται με τις περίφημες «βιόλες» της Λαμπρής, ή αλλιώς «γλυκά ματάκια» τις λένε οι ντόπιοι, που είναι διάφορα είδη άγριας ορχιδέας που μαζεύουν οι γυναίκες από τις εξοχές της Δίκτης επί μία ολόκληρη εβδομάδα. Την ημέρα της Ανάστασης, τα λουλούδια βγαίνουν από τον Επιτάφιο και κρεμιούνται σε σύρματα μέσα στον ναό.

Στις 6 Μαΐου, τη μέρα της γιορτής του Αγίου, οι χιλιάδες κρεμασμένες στα σύρματα ορχιδέες, μαραμένες ή και ξερές, «ανθίζουν» ξανά. Το γεγονός ερμηνεύεται και επιστημονικά, γιατί τα λουλούδια κρατούν υγρασία μέσα τους, αλλά οι ντόπιοι λένε πως είναι έργο του Αγίου. Οι ορχιδέες φυλάσσονται από τους πιστούς όλη τη χρονιά σαν γούρι και γιατρικό.

Αλλά και σε όλα τα χωριά και τις πόλεις της Κρήτης, το στόλισμα του Επιταφίου, αποτελεί ιεροτελεστία και οι γυναίκες βάζουν την πιο μεγάλη τέχνη τους για να τον στολίσουν.

Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου όλοι συγκεντρώνονται στις εκκλησίες, κρατώντας στα χέρια τις λαμπάδες και περιμένοντας το Άγιο Φως. Μόλις το ρολόι χτυπήσει μεσάνυχτα και ο παπάς πει το “Χριστός Ανέστη” αρχίζουν τα βεγγαλικά και τα πυροτεχνήματα να φωτίζουν τον ουρανό.

Ολοι μεταξύ τους ανταλλάσσουν ευχές και μοιράζονται το Άγιο Φως, που στη συνέχεια μεταφέρουν στα σπίτια τους. Πριν μπουν μέσα, στην είσοδο του σπιτιού, σχηματίζουν με τη φλόγα από το Άγιο Φως έναν σταυρό για να τους προστατεύει ο Θεός όλο το χρόνο.

Στη συνέχεια όλη η οικογένεια και οι καλεσμένοι, μαζεύονται γύρω από το τραπέζι και απολαμβάνουν όλα τα εδέσματα που έχει φτιάξει η νοικοκυρά του σπιτιού, με κυρίαρχο πιάτο την περίφημη μαγειρίτσα.

Το κρασί ρέει άφθονο στο τραπέζι και μετά το φαγητό, την τιμητική τους έχουν τα παραδοσιακά κρητικά καλιτσούνια που συνοδεύονται από κρητική ρακή.

Ένα φαντασμαγορικό Πάσχα τελείται κάθε χρόνο το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου λίγο πριν το «Χριστός Ανέστη» στον Άγιο Νικόλαο. Γύρω από τη λίμνη Βουλισμένη, που βρίσκεται στην καρδιά της  πόλης, συγκεντρώνονται οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της πόλης, για το θεαματικό κάψιμο του Ιούδα.

Το ομοίωμα του Ιούδα βρίσκεται σε μία σχεδία στο κέντρο της λίμνης Βουλισμένης, ενώ από τα βράχια δίπλα στη λίμνη κατεβαίνει η φλόγα που του βάζει φωτιά εν μέσω ομοβροντίας πυροτεχνημάτων.