Γέργερη: Περήφανη, “σκαρφαλωμένη” στην ανατολική πλευρά του Ψηλορείτη

Η Γέργερη είναι από τα μεγαλύτερα χωριά του Δήμου Γόρτυνας και βρίσκεται «σκαρφαλωμένη» στην ανατολική πλευρά του Ψηλορείτη. Η απόστασή της από το Ηράκλειο είναι 40 χιλιόμετρα. Αποτελείται από 7 διαφορετικούς οικισμούς, αρκετοί από τους οποίους ξεχωρίζουν  σε διάφορες λαϊκές τέχνες και τεχνικές, όπως τη γλυπτική πέτρας και ξύλου, την καλαθοπλεκτική, αλλά και την κατασκευή παραδοσιακών οργάνων.

Η ιστορία της Γέργερης συνδέεται μ’ αυτή του γειτονικού χωριού της Νυβρίτου, ενώ από την περιοχή καταγόταν ο οπλαρχηγός Φραγκιάς Μαστραχάς, από τους σημαντικότερους Κρητικούς επαναστάτες του 19ου αιώνα, ο οποίος πολεμούσε τους Τούρκους επί 50 έτη συνεχώς. Επιπλέον, κοντά στον οικισμό γεννήθηκε και ο στρατηγός Γεώργιος Κατεχάκης γνωστός και με την επωνυμία «καπετάν Ρούβας».

Βρωμολίμνη Γέργερης

Πάντοτε, η κοινότητα της Γέργερης συνδεόταν με το δάσος Ρούβα, που αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή πρίνων στην Ευρώπη, το οποίο και υπήρξε καταφύγιο των κατατρεγμένων Χριστιανών κατά τη διάρκεια των εθνικών αγώνων, και συνιστά σήμερα πηγή ζωής τόσο για τον οικισμό, όσο και για ολόκληρο το νησί.

Η τοποθεσία ενδείκνυται για τους λάτρεις της φύσης και της περιπέτειας καθώς λίγα μέτρα μακριά από το χωριό βρίσκεται η εποχιακή Βρωμολίμνη, με τη τεχνητή λιμνοδεξαμενή της, η οποία αποτελεί σημαντικό μεταναστευτικό μονοπάτι, για πολλά είδη πουλιών.

Ένα από τα σπουδαιότερα αξιοθέατα του χωριού είναι η μεγάλη πηγή Φουντάνα – τμήμα ρωμαϊκού υδραγωγείου, από την οποία πιστεύεται ότι υδρευόταν η αρχαία πόλη της Γόρτυνας, καθώς επίσης στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν ερείπια από νερόμυλους που χρησίμευαν κατά το παρελθόν για την άλεση των σιτηρών.

Ο επισκέπτης της περιοχής μπορεί να κάνει μια βόλτα σε μία από τις πολλές εκκλησίες που υπάρχουν, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τον παλαιοχριστιανικό ναό του Χριστού (Μεταμόρφωση του Σωτήρα), την Παναγία Κερά ή Χανουτιά, κτίσμα του 1443, στην οποία και διασώζονται ενδιαφέρουσες αγιογραφίες του 15ου αιώνα, τον ενοριακό ναό του Αγίου Γεωργίου του Μεθυστή που οικοδομήθηκε πάνω σε παλιότερο ναό, και τον Προφήτη Ηλία στο κέντρο του οικισμού.

Σε μια προσπάθεια ν’ αναδειχθούν τα παραδοσιακά έθιμα της Γέργερης, διοργανώνονται την Καθαρά Δευτέρα κάθε χρόνο τα Αποκριγιώματα, ένα έθιμο που αναβιώνει με πολύ μεράκι από μικρούς και μεγάλους, καθώς επίσης η κοινότητα διατηρεί τις παραδοσιακές γαμήλιες τελετές της, που έχουν τις ρίζες τους στα Αρχαία Ανθεστήρια.

Επίσης, στην καταπράσινη περιοχή του Ρούβα με τα μητάτα των κτηνοτρόφων της Γέργερης, κάθε Μάιο διεξάγονται οι «κουρές», το κούρεμα των προβάτων, που γιορτάζεται με τραγούδια, χορούς, και άφθονη ρακή.