Μνημείο του ‘Αγνωστου Στρατιώτη: Δεσπόζοντας περήφανα στην πλατεία Ελευθερίας

Στην πόλη του Ηρακλείου, στο πιο κεντρικό σημείο της, στην Πλατεία Ελευθερίας, δεσπόζει ο Άγνωστος Στρατιώτης σε στάση αναμονής. Το ολόσωμο άγαλμα είναι ύψους δύο μέτρων και στολίζεται από στεφάνια στις εθνικές επετείους, όπως και στην επέτειο της Μάχης της Κρήτης, αποδίδοντας φόρο τιμής σε αυτούς που έχασαν τη ζωή τους για την ελευθερία.

Είναι έργο του καλλιτέχνη Χριστόφορου Νατσίου, και η ανέγερση του αποφασίστηκε το 1924 από την συνέλευση του Συνδέσμου Εφέδρων Αξιωματικών του Νομού Ηρακλείου. Το Μνημείο αποτελείται από ανδριάντα, κατασκευασμένο από πεντελικό μάρμαρο παριστάνοντας έναν στρατιώτη σε πλήρη εξάρτηση και σε στάση αναμονής. Στις τρεις από τις τέσσερις πλευρές του Μνημείου υπάρχουν ανάγλυφες παραστάσεις που απεικονίζουν Κρητικούς πολεμιστές (βρακοφόρους) επαναστατώντας εναντίον των Τούρκων, μία μητέρα από την Κρήτη που στέλνει τον γιο της στον πόλεμο και τον Πύργο του Ξωπατέρα στη Μεσαρά. Στην μπροστινή πλευρά υπάρχουν χαραγμένα τρία επιγράμματα: Το Ηράκλειον εις τα άριστα τέκνα των πολέμων 1912-1922, Ου θνήσκουσι θανόντες αμυνόμενοι περί πάτρης, αυτών γαρ φήμη γαίαν άπασαν έχει και Σε πόλεμο όποιος σκοτωθή, μονάχα ζωή χάνει, μα παίρνει όνομ’ αθάνατο κι αμάραντο στεφάνι.

Η μεταφορά του Μνημείου από την Αθήνα έγινε τέλος Ιουνίου του 1928 και τοποθετήθηκε στον δημοτικό κήπο των Τριών Καμαρών, υπό την επίβλεψη του καλλιτέχνη. Τα αποκαλυπτήρια γιορτάστηκαν στις 8 Ιουλίου 1928 με δοξολογία στον Ιερό Ναό του Αγίου Μηνά και πομπή των σωματείων και συντεχνιών της πόλης του Ηρακλείου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, επικράτησε σε όλους τους λαούς (νικητές και ηττημένοι) η πρακτική ανέγερσης μνημείων προς τιμήν των στρατιωτών και όλων όσων πέθαναν ηρωικά. Λόγω του μεγάλου αριθμού πεσόντων και της ανεξάντλητης λίστας ονομάτων, όλα τα μνημεία αφιερώθηκαν υπέρ του συνόλου, του στρατιώτη δηλαδή, υιοθετώντας το όνομα «Άγνωστος Στρατιώτης».