Φρούριο Ιτζεδίν: Η επιβλητικότητα και η “μαύρη” ιστορία του

Το Φρούριο Ιτζεδίν, βρίσκεται στο ύψωμα Καλάμι, 15χλμ ανατολικά της πόλης των Χανίων με πανοραμική θέα στον κόλπο της Σούδας. Κτίστηκε το 1872 από το Ρεούφ Πασά και αποτελούσε το κυριότερο αμυντικό έργο του λιμανιού. Η ονομασία του έγινε προς τιμή του πρωτότοκου γιου του Σουλτάνου Αβδούλ Αζιζ Ιτζεδίν και στα μεταγενέστερα χρόνια χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως φυλακή πολιτικών κρατουμένων, κρατουμένων του κοινού ποινικού δικαίου αλλά και θανατοποινιτών.

Την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας (1903) ο Ελευθέριος Βενιζέλος παρέμεινε για 15 ημέρες στις φυλακές του φρουρίου μετά από καταδίκη του για εξύβριση, έπειτα από μήνυση που του υπέβαλλε ο Μητροπολίτης Κρήτης Ευμένιος .
Κατά την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής και στα πρώτα χρόνια του Ελληνικού Εμφυλίου οι φυλακές δεν λειτούργησαν, αλλά μετά τα τελευταία χρόνια του Εμφυλίου, το κολαστήριο του Ιντζεδίν άνοιξε ξανά.

Από τα σκοτεινά και μεσαιωνικά μπουντρούμια του τις επόμενες δεκαετίες πέρασαν εκατοντάδες πολιτικοί κρατούμενοι και πολιτικοί ασχέτως ιδεολογίας. Ο τελευταίος αυτός ρόλος του φρουρίου, ως χώρος φυλάκισης πολιτικών κρατουμένων, που με την αντίσταση τους πάλεψαν για τις δημοκρατικές τους ιδέες ήταν η αφορμή για να περάσει ο χώρος αυτός στην ιστορία της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου, με τις ταινίες «Μέρες του 36» και «Τα πέτρινα χρόνια» να έχουν βασικές αναφορές και πλάνα από το χώρο του Ιτζεδίν.
Το φρούριο παραμένει κλειστό για το κοινό και λειτουργεί μόνο στις 14 και 16 Δεκεμβρίου, ημέρες κατά τις οποίες γιορτάζει ο ναός του Αγίου Ελευθερίου τον οποίο έκτισαν οι ίδιοι οι φυλακισμένοι και έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο.