Κριτσά – Το χωριό που σε γαληνεύει

Η Κριτσά που είναι ένα από τα αρχαιότερα χωριά της Κρήτης, βρίσκεται πολύ κοντά στον Άγιο Νικόλαο και είναι χτισμένη αμιθεατρικά, στους πρόποδες του βουνού Κάστελλος σε υψόμετρο περίπου 365 μέτρων.

Ο επισκέπτης για να πάει στην Κριτσά θα ακολουθήσει την Εθνική Οδό Ηρακλείου-Αγ. Νικολάου και περίπου 9χλμ. πριν φτάσει στον Αγ. Νικόλαο θα στρίψει δεξιά ακολουθώντας τις ταμπέλες. Λίγα μόλις χιλιόμετρα πριν την Κριτσά είναι η περίφημη εκκλησία Παναγία η Κερά με σπάνιες αρχαίες τοιχογραφίες.

Ιστορικά η Κριτσά αποτελούσε στο τέλος του 19ου αιώνα το παραδοσιακό παραγωγικό κέντρο του Κάτω Μεραμπέλλου και οι κάτοικοι της συνδέονται και υπήρξαν αναμφίβολα απόγονοι των κατοίκων της κοντινής Λατούς Ετέρας, της οποίας τα ερείπια βρίσκονται 3 χλμ. βοριοανατολικά του χωριού στην περιοχή Κουτάραντος.

Από τις ανασκαφές που έχουν γίνει ως τώρα στην Λατώ κυρίως στις αρχές του 20ου αιώνα, ήρθαν στο φως ο χώρος της αγοράς με το Πρυτανείο, την εξέδρα και το Ιερό της Πόλης. Αδιάκοπη θεωρείται επίσης, η παρουσία ανθρώπων στον χώρο της Κριτσάς τουλάχιστον από τα υστερομινωικά χρόνια και μετά. Θεωρείται βέβαιη η ακμή της στα Βυζαντινά χρόνια και στην περίοδο της Ενετικής κυριαρχίας που την ακολούθησε από το 1211 μέχρι το 1669. Η Κριτσά, αν και ερημώθηκε από τους Άραβες (823) όταν κατέλαβαν την Κρήτη, κατοικήθηκε ξανά το 961 μετά την απελευθέρωσή της από τον Νικηφόρο Φωκά και γνώρισε νέα άνθηση στα χρόνια της Ενετοκρατίας (12ος-16ος αι.).


Σε όλη τη διάρκεια του μεσαίωνα ήταν το μεγαλύτερο χωριό της Κρήτης και αποτελούνταν από διαφορετικές συνοικίες.
Η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της διατηρείται αναλλοίωτη και η γραφικότητά της είναι εκπληκτική. Στενά δρομάκια, αυλές με λουλούδια και μια σαγηνευτική γαλήνη, είναι τα χαρακτηριστικά αυτού του πανέμορφου χωριού της Κρήτης.