Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, υφίσταται θεσμικά από το 1980. Ιδρύθηκε με Προεδρικό Διάταγμα το Δεκέμβριο του 1980 στα πλαίσια της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Περιλαμβάνει τα εξής πέντε τμήματα: Ζωολογικό, Βοτανικό, Ανθρωπολογικό, Παλαιοντολογικό – Γεωλογικό και Ορυκτολογικό.

Από το 1985 καταβλήθηκαν μεγάλες προσπάθειες αρχικά για τη δημιουργία και στη συνέχεια για τον εμπλουτισμό και την ταξινόμηση των συλλογών του Μουσείου. Σήμερα οι συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνουν δείγματα από την Ελλάδα και τη Μεσόγειο. Ένα μεγάλο τμήμα τους προέρχεται από δωρεές των προσωπικών συλλογών των ερευνητών του Μουσείου. Εκτός από το υλικό που συλλέγεται στα πλαίσια των ερευνητικών προγραμμάτων, κάθε χρόνο οργανώνονται εκδρομές για δειγματοληψίες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Σήμερα οι εργαστηριακοί χώροι, οι συλλογές και τα γραφεία φιλοξενούνται στα κτίρια του Πανεπιστημίου Κρήτης στη λεωφόρου Κνωσού. Εκτός από τις συλλογές και τα εργαστήρια, σημαντικός στόχος του Μουσείου υπήρξε και η δημιουργία εκθεσιακού χώρου όπου το κοινό θα είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με τις συλλογές του Μουσείου και να ενημερωθεί για το φυσικό περιβάλλον. Για το λόγο αυτό από το 1994 μέχρι το 1997 πραγματοποιήθηκαν πέντε προσωρινές εκθέσεις για το φυσικό περιβάλλον της Κρήτης και του ευρύτερου νησιωτικού χώρου του Αιγαίου.

Η πρώτη έκθεση έγινε τον Μάιο του 1994 στο Φρούριο «Κούλε» του Ηρακλείου, η δεύτερη στο Σίβα (Πυργιωτίσσης) τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, το Μάρτιο του 1995 έγινε η τρίτη έκθεση στο Ρέθυμνο. Η τέταρτη έκθεση έγινε στα ενετικά Νεώρια της πόλης του Ηρακλείου, από τον Ιούνιο έως το Νοέμβριο του 1995. Η πέμπτη έκθεση έγινε στα Νεώρια Χανίων και διήρκεσε από τον Ιούνιο μέχρι τον Αύγουστο του 1997.

Τον Ιούνιο του 1998 πραγματοποιήθηκε ένα μεγάλο άλμα καθώς το Μουσείο ενοικίασε, επισκεύασε και διαρρύθμισε ένα κτίριο 800 τετραγωνικών μέτρων στο Ηράκλειο (λεωφόρος Κνωσού 157) το οποίο λειτούργησε ως εκθεσιακός χώρος, μέχρι τον Ιούνιο του 2005. Στην έκθεση, προσεγγίζεται ο πολύπλοκος από γεωλογική, οικολογική και πολιτιστική άποψη, χώρος της ανατολικής Μεσογείου με ρεαλιστικές αναπαραστάσεις οικοσυστημάτων, εκθέματα από τις συλλογές του Μουσείου, φωτογραφικό υλικό, σχεδιαγράμματα και επεξηγηματικά κείμενα.

Σήμερα το μουσείο στεγάζεται στο κτίριο της παλαιάς ηλεκτρικής Ηρακλείου το οποίο έχει παραχωρηθεί από το Δήμο Ηρακλείου στο Πανεπιστήμιο Κρήτης για το σκοπό αυτό.

Στους εκθεσιακούς χώρους του Μουσείου ο επισκέπτης θα βρει:

1) To «Ζωντανό Μουσείο», που είναι ένας χώρος με ειδικά διαμορφωμένα τερράρια και ενυδρεία γλυκού νερού, όπου οι επισκέπτες μπορούν να παρατηρήσουν ζωντανές οχιές, βαράνους, αγκαθοπόντικες, χαμαιλέοντες, τρίτωνες, βατράχια και πολλά άλλα μικρά ζώα, μέσα από μία διαδρομή από τα ερημικά στα υγρά οικοσυστήματα της Μεσογείου.

2)Τα Μεγαδιοράματα αποτελούν ένα σημαντικό τμήμα του κεντρικού εκθεσιακού χώρου του Μουσείου και καταλαμβάνουν τρία επίπεδα στον πυρήνα του διατηρητέου βιομηχανικού κτιρίου. Η φιλοσοφία και ο στόχος τους είναι η συγκριτική προβολή των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών της Μεσογειακής λεκάνης με κέντρο αναφοράς την Κρήτη και την Ελλάδα. Στα Μεγαδιοράματα αναδυκνείεται η ζωή στα δάση, στους θαμνότοπους, στους υγρότοπους, στις ακτές, στις ερήμους και στα αλπικά οικοσυστήματα της Μεσογείου.

3) Ο «Ερευνότοπος – Σταύρος Νιάρχος»

Ο «Ερευνότοπος» είναι ένας χώρος 250 τ.μ., ειδικά διαμορφωμένος για παιδιά. Πρόκειται για μια μικρογραφία των διαφορετικών οικοσυστημάτων της Μεσογείου, εμπλουτισμένη με πλήθος πρωτότυπων και διαδραστικών παιχνιδιών, όπου τα παιδιά, χρησιμοποιώντας όλες τους τις αισθήσεις, γνωρίζουν τη φύση και τους οργανισμούς της.

4) Ο «Εγκέλαδος» που αποτελεί μέσο εξοικείωσης για το φαινόμενο του σεισμού. Παρέχει πληροφορίες για την κατανόηση του φαινομένου, ενημερώνει για την σωστή αντιμετώπιση και παράλληλα προσομοιώνει πραγματικούς σεισμούς. Πρόκειται για έναν Σεισμικό Προσομοιωτή, ο οποίος αναπαριστάνει μία σχολική αίθουσα. Οι επισκέπτες καθισμένοι σε θρανία μαθαίνουν για το φαινόμενο του σεισμού και τη σεισμικότητα της ανατολικής Μεσογείου. Κατάλληλα διαμορφωμένα προγράμματα σε συνεργασία με τον Ο.Α.Σ.Π., στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, προσφέρουν τη δυνατότητα στους επισκέπτες να νιώσουν σεισμούς μέχρι και 6 Richter και παράλληλα να πληροφορηθούν για τους τρόπους προστασίας και τις ορθές πρακτικές αντιμετώπισής τους. Τα προγράμματα λειτουργούν καθημερινά και το Σαββατοκύριακο.

5) Αίθουσα Σεισμών και Ηφαιστείων (RACCE)

Εγκαταστάθηκε πρόσφατα στα πλαίσια της έκθεσης του προγράμματος RACCE ένας σύγχρονος εκπαιδευτικός σεισμογράφος. Οι καταγραφές είναι σε πραγματικό χρόνο και είναι διαθέσιμες διαδικτυακά στην ιστοσελίδα της.

6) Ο χώρος των απολιθωμάτων

Στο χώρο αυτό κυριαρχεί η παλαιοντολογική συλλογή του Γερμανού Καθηγητή Siegfried Ε. Kuss. Ένα μεγάλο μέρος της συλλογής αυτής παρέμενε για χρόνια στις αποθήκες του Κρατικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Καρλσρούης στη Γερμανία, απ’ όπου με συντονισμένες προσπάθειες του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, πρόσφατα επέστρεψε μόνιμα στην Κρήτη.

Η συλλογή αποτελείται από 8.200 δείγματα απολιθωμένων οστών από την Κρήτη και άλλα νησιά του νοτίου Αιγαίου. Μεταξύ άλλων περιλαμβάνει δείγματα από νάνους ιπποπόταμους της Κύπρου και της Κρήτης, από καμηλοπαρδάλεις, ρινόκερους, μικρόσωμους ελέφαντες και ελάφια της Κρήτης από διαφορετικές γεωλογικές περιόδους, καθώς και τρία μοναδικά για την επιστήμη δείγματα (ολότυπους) από τα οποία προσδιορίστηκαν για πρώτη φορά ο ελέφαντας της Κρήτης (Elephas creutzburgi) και δύο είδη ελαφιών από την Κάσο (Candiacervus cerigensis) και την Κάρπαθο (Candiacervus pigadiensis)

7) Το Γιγάντιο Δεινοθήριο (Deinotherium giganteum), ένα ζώο που έζησε στην Κρήτη πριν από 8,5 εκατ. χρόνια, ξαναζωντανεύει στους χώρους του Μουσείου. Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης ανακάλυψε στην περιοχή της Αγίας Φωτιάς Σητείας το σκελετό ενός από τα μεγαλύτερα ζώα αυτού του είδους. Μια ομάδα αποτελούμενη από τους επιστήμονες του Μουσείου και Ολλανδoύς τεχνικούς κατάφερε να ανασυνθέσει, στις πραγματικές του διαστάσεις το ομοίωμα του Δεινοθήριου. Το σώμα του ζώου έχει διαστάσεις που φτάνουν σε ύψος τα 4,5 μέτρα και σε μήκος τα 6,5 μέτρα. Έτσι, οι επισκέπτες του Μουσείου έχουν τη δυνατότητα να δουν για πρώτη φορά παγκοσμίως, πώς πραγματικά έμοιαζε το τρίτο μεγαλύτερο θηλαστικό που έχει βρεθεί στον κόσμο.

Ο επισκέπτης σίγουρα έχει να μάθει και να δει πολλά στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης.

Πηγή: Μουσείο Φυσικής Ιστορίας