Ρακή και ρακοκάζανα: Έτσι γλεντούν οι Κρητικοί

Η περίφημη ρακή το ποτό της Κρήτης, κρατάει την παράδοσή του εδώ και πολλά χρόνια και συνοδεύει πάντα όλες τις κοινωνικές εκδηλώσεις των Κρητικών, οι οποίοι είτε με παρέα είτε μόνοι τους μοιράζονται προβλήματα αλλά και χαρές συντροφιά με τη ρακή.

Η παραγωγή της ρακής αποτελεί ιεροτελεστία για τους Κρητικούς και γίνεται το φθινόπωρο σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους με το γνωστό καζάνι. Η όλη διαδικασία παραγωγής της λέγεται στο νησί «καζανέματα». Το έθιμο του ρακοκάζανου θεσμοθετήθηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο το 1920 όταν και δόθηκαν οι άδειες για τα ρακοκάζανα στους Κρητικούς αγρότες.

Η ρακή για να παραχθεί ακολουθεί μια διαδικασία κατά την οποία τα στράφυλλα, δηλαδή τα πατημένα σταφύλια, φυλάσσονται για 40 ημέρες περίπου σε βαρέλια για να γίνει η ζύμωση. Για να γίνει έπειτα η παραγωγή της ρακής τοποθετούνται τα στράφυλλα μαζί με νερό μέσα στο καζάνι κάτω από το οποίο τοποθετούν ξύλα με φωτιά και σιγοβράζουν. Ο ατμός κυκλοφορεί στο σωλήνα που ξεκινά από το καζάνι και εξωτερικά από το σωλήνα κυκλοφορεί κρύο νερό που ψύχει και υγροποιεί τον ατμό που καταλήγει σε ένα πήλινο κιούπι σταγόνα-σταγόνα και έτσι γίνεται η λεγόμενη «πρωτόρακη». Ο παραγωγός μετράει τους βαθμούς του αποστάγματος και ανάλογα προσθέτει το νερό. ‘Όταν κατέβουν οι βαθμοί του ποτού το καζάνι ολοκληρώνεται. Σε αυτή τη φάση η ρακή είναι ιδιαίτερα δυνατή.

Πέρα όμως από την παραγωγή της ρακής και την προσφορά της στην οικονομική δραστηριότητα του νησιού η διαδικασία παραγωγής της αποτελεί κοινωνικό γεγονός στην Κρήτη καθώς μαζεύονται γύρω από το καζάνι πολλά άτομα, καλεσμένοι του καζανάρη κι ένα μεγάλο τραπέζι με διάφορους μεζέδες στήνεται ακολουθώντας μια ολόκληρη γιορτή με τη συνοδεία της παραδοσιακής λύρας, τραγούδια και μαντινάδες. Οφτές πατάτες, απάκι, αντικριστό κρέας, κατσικάκι, φρέσκα καρύδια, κάστανα κι άλλα πολλά, συνοδεύουν αυτή τη γιορτή. Μια γιορτή που είναι ξεχωριστή και γίνεται με το μοναδικό τρόπο που ξέρουν να γλεντούν οι Κρητικοί.