Γεώργιος Ψυχουντάκης: Ο μαχητής Χανιώτης που βραβεύθηκε με το Μετάλλιο της Βρετανικής Αυτοκρατορίας

The Cretan Runner (Ο Κρητικός Μαντατοφόρος)

Ο Γεώργιος Ψυχουντάκης γεννήθηκε στην Ασή Γωνιά Χανίων και υπήρξε μαχητής της αντίστασης στην Κρήτη κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Ήταν ο πρώτος γιος του Νικολάου και της Αγγελικής, που είχαν μια από τις φτωχότερες οικογένειες στο χωριό και όταν τέλειωσε το δημοτικό σχολείο του χωριού, έγινε βοσκός, φυλάσσοντας τα λίγα αιγοπρόβατα της οικογένειάς του, γνωρίζοντας έτσι με κάθε λεπτομέρεια την γεωμορφολογία της δυτικής Κρήτης.

Ο Γεώργιος Ψυχουντάκης υπηρέτησε ως αγγελιοφόρος πίσω από τις γερμανικές γραμμές για την Αντίσταση στην Κρήτη και αργότερα, κατά την περίοδο 1941 – 1945, για την S.O.E.. Στα μεταπολεμικά χρόνια φυλακίστηκε κατά λάθος ως λιποτάκτης. Εκεί έγραψε τα απομνημονεύματά του, τα οποία γνώρισαν παγκόσμια επιτυχία. Αργότερα μετέφρασε κείμενα των αρχαίων ελληνικών στην κρητική διάλεκτο.

Όταν οι Ναζί εισέβαλαν στην Κρήτη στις 20 Μαΐου 1941, ο Ψυχουντάκης πήγε αμέσως στην κοντινότερη πόλη που ήταν η Επισκοπή Ρεθύμνης, περίπου 15 χλμ. μακριά. Έλαβε μέρος σε μια φτωχικά οπλισμένη αντίσταση η οποία σύντομα ακολουθήθηκε από την ήττα των συμμάχων. Οι Κρητικοί έκρυψαν πολλές εκατοντάδες ανθρώπους των βρετανικών δυνάμεων οι οποίοι έμειναν στο νησί, και η αντίσταση οργανώνσε την μετακίνησή τους προς τα νότια παράλια. Από εκεί οι Βρετανοί απεστάλησαν στην Αίγυπτο. Ο Ψυχουντάκης βοήθησε οδηγώντας ομάδες από χωριό σε χωριό. Μέχρι το φθινόπωρο του 1941, η S.O.E. είχε αρχίσει να οργανώσει με τoυς Βρετανούς αξιωματικούς στο νησί, μεταξύ των οποίων ήταν ο Πάτρικ Λη Φέρμορ. Έφτασε λαθραία από τη θάλασσα τον Ιούλιο του 1942. Ο Ψυχουντάκης ενήργησε ως μαντατοφόρος του Λη Φέρμορ, μεταφέροντας μηνύματα μεταξύ των ομάδων αντίστασης και οδηγώντας ομάδες στρατιωτικών που δεν γνώριζαν την περιοχή.

Οι Κρήτες αγγελιοφόροι κατάφεραν απίστευτους άθλους και προσέφεραν απαραίτητες υπηρεσίες στις Βρετανικές επιχειρήσεις στην Μεσόγειο. Το 490 π.Χ. ο Φειδιππίδης έτρεξε 42 χλμ. από τη μάχη του Μαραθώνα για να ανακοινώσει τη νίκη κατά των Περσών, και πέθανε λίγο μετά την παράδοση του μηνύματός του. Ο Ψυχουντάκης έτρεξε από το Καστέλι Κισσάμου, στην βορειοδυτική ακτή της Κρήτης μέχρι την Παλαιόχωρα, στη νοτιοδυτική ακτή, σε μια νύχτα. Η απόσταση κατά μήκος του σημερινού κεντρικού δρόμου 70 χιλιόμετρα. Μέσα από ένα τραχύ τοπίο με βαθιές χαράδρες, όπου έπρεπε να τρέξει για να αποφύγει τους Γερμανούς, η απόσταση που διένυσε μπορεί να ήταν και δύο φορές μεγαλύτερη.

Οι μαχητές της αντίστασης αντιμετώπισαν τα καυτά Κρητικά καλοκαίρια και τους πολύ κρύους χειμώνες, ιδιαίτερα στις ορεινές περιοχές. Τα τρόφιμα συχνά δεν ήταν αρκετά και οι αγωνιστές υπέφεραν κρυμμένοι στο κρύο, σε σπηλιές που έσταζαν και με βαθύ χιόνι απ’ έξω. Οι μαχητές του νησιού ποτέ δεν λιποψύχισαν; ήλπιζαν ότι η Κρήτη θα αποτελούσε την αφετηρία για την εισβολή στην Νότια Ευρώπη.Το νησί απελευθερώθηκε το 1945. Οι Βρετανοί προσφέρθηκαν να πληρώσουν τον Ψυχουντάκη για τις υπηρεσίες του αλλά αυτός αρνήθηκε. Είπε ότι εργάστηκε για τη χώρα του και όχι για τα χρήματα.

Μετά την απελευθέρωση, ο Ψυχουντάκης συνελήφθη ως λιποτάκτης και φυλακίστηκε για 16 μήνες παρά το γεγονός ότι είχε τιμηθεί με το μετάλλιο της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (British Empire Medal Β.Ε.Μ.) για την άξια προσφορά του και £ 200 ως βραβείο για τις υπηρεσίες του κατά τη διάρκεια του πολέμου. Στην φυλακή έγραψε τις αναμνήσεις του από τις υπηρεσίες του στην SOE και το αντιστασιακό κίνημα της Κρήτης. Ο πρώην ανώτερός του, Πάτρικ Λη Φέρμορ, αργότερα Sir Patrick, ανακάλυψε κατά λάθος τα παθήματά του και κατάφερε να εξασφαλίσει την απελευθέρωσή του λύνοντας την παρεξήγηση.

Όταν διάβασε τις χειρόγραφες σημειώσεις, ο Λη Φέρμορ τις μετέφρασε στα Αγγλικά και βοήθησε να δημοσιευθούν με τον τίτλο The Cretan Runner (Ο Κρητικός Μαντατοφόρος). Από τότε το βιβλίο έχει μεταφραστεί σε πολλές Ευρωπαϊκές γλώσσες. Μετά την απελευθέρωσή του από την φυλακή, υποχρέωσαν τον Ψυχουντάκη να πολεμήσει στον εμφύλιο πόλεμο. Στη συνέχεια εργάστηκε στην καύση κάρβουνου, για να συντηρήσει την οικογένειά του, μέχρι να εκδοθεί το βιβλίο του. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου έγραψε το βιβλίο «Αετοφωλιές της Κρήτης», στο οποίο πραγματεύεται την ζωή και τα έθιμα των ανθρώπων στα ορεινά χωριά στην περιοχή της Ασή Γωνιάς. Το βιβλίο μεταφράστηκε στα Αγγλικά από τον Δρ Barrie Machin, κοινωνικό ανθρωπολόγο, ο οποίος εργάστηκε με τον Γιώργο Ψυχουντάκη το 1967 και το 1968 σε μια ανθρωπολογική μελέτη της Ασή Γωνιάς. Ο Barrie επέστρεψε πολλές φορές στην Κρήτη για να εργαστεί με τον Γιώργο. Έγιναν πολύ στενοί φίλοι.

Ο Γιώργος ήταν από τη φύση του ανθρωπολόγος καθώς και ταλαντούχος συγγραφέας με εκπληκτική μνήμη. Ήταν πολύ φτωχός. Δεν είχε χρήματα για να αγοράσει μολύβι και χαρτί. Το 1968 ο Barrie του άφησε έναν τεράστιο σωρό από καρτέλες διαστάσεων 10 επί 12.5 εκατοστά και στυλό και έτσι θα μπορούσε πλέον να γράψει. Ξεκίνησε την Ιλιάδα την ίδια χρονιά.

Ο Ψυχουντάκης συνέβαλε σημαντικά στον πολιτισμό της Κρήτης. Έμαθε από την προφορική ποιητική παράδοση της Κρήτης και με την γραφή του συνέβαλε και ο ίδιος σε αυτήν. Με την προτροπή και στήριξη του κουμπάρου του Μανούσου Κ. Μανουσάκη μετέφρασε τα έργα του Ομήρου, Ιλιάδα (560 σελίδες) και Οδύσσεια (474 ​​σελίδες), από τα αρχαία ελληνικά στην Κρητική διάλεκτο και γι’ αυτό του το έργο τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Με δεδομένο ότι είχε παρακολουθήσει μόλις δύο ή τρία χρόνια στο δημοτικό σχολείο του χωριού του, το επίτευγμά του ήταν αξιοσημείωτο

Το συγγραφικό έργο του Γεωργίου Ψυχουντάκη:

Ο Κρητικός Μαντατοφόρος, εκδόσεις ΕΠΙΛΟΓΕΣ, 1986
Αετοφωλιές στην Κρήτη: Λαογραφία της Ασή-Γωνιάς. Δημοτική Πολιτιστική Επιχείρηση Χανίων. Χανιά 1999
Ομήρου Οδύσσεια, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2003
Ομήρου Ιλιάδα, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2003.
Έργα και Ημέραι του Ησίοδου, μετάφραση Γεωργίου Ψυχουντάκη
Όντεν ήμουν μαθητής

κεντρική φωτογραφία:cretans.gr

Με πληροφορίες από wikipedia