Τάλως: Ο γιγάντιος ανθρωπόμορφος φύλακας της Κρήτης

Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί μιά ιστορική και φιλολογική έρευνα ή οποία, ξεκινώντας από τα επιτεύγματα της αρχαίας Ελληνικής τεχνολογίας, προσπαθεί να διεισδύσει στην καρδιά της Ελληνικής Μυθολογίας και να ανιχνεύσει τις απαρχές αυτής της θαυμαστής επιστημονικής εξέλιξης.

H Ελληνική μυθολογία είναι μιά αστείρευτη πηγή, απο την οποία ο καθένας αντλεί ότι του αρέσει: αυτόματα πλοία που ταξιδεύουν στους διαστημικούς χώρους και επιστρέφουν, αυτόματα πλάσματα, αγάλματα και ρομπότ.

Κωδικό Όνομα – Τάλως

Ο Τάλως είναι το μοναδικό στην παγκόσμια βιβλιογραφία αυτόματο που περιγράφεται τόσο παραστατικά, ώστε δεν αμφιβάλλει κανείς ότι εδώ έχουμε την περιγραφή του πρώτου ρομπότ αλλά και του μοναδικού για πολλούς λόγους. Μοναδικό υπό την έννοια ότι είναι:

Το πρώτο αυτόματο που η παρουσία του υποστηρίζεται από τεχνολογικές προδιαγραφές.

Το μόνο αυτόματο που ξεχωρίζει ανάμεσα στα υπόλοιπα της Ελληνικής μυθολογίας για τις ποικίλες τεχνολογικές προδιαγραφές του, σε αντίθεση με τόσα άλλα που γνωρίζουμε, για τα οποία τα διαθέσιμα στοιχεία είναι πολύ πιο φτωχά.

Σε παγκόσμιο έστω μυθολογικό, επίπεδο ο Τάλως είναι το μοναδικό αυτόματο. Καμιά άλλη μυθολογία δεν εμφανίζει έναν τέτοιο μηχανικό γίγαντα με τεχνολογική υποστήριξη.

Ο σύγχρονος άνθρωπος, ο υποψιασμένος από τους γνωστούς όρους της τεχνολογικής εξέλιξης, σίγουρα αισθάνεται πιο οικεία τη φιγούρα του Τάλω παρά κάποιου άλλου πλάσματος ή ήρωα της Ελληνικής μυθολογίας και τούτο επειδή αντιμετωπίζει στην περίπτωση του γνωστά φαινόμενα. Ένα Όν με μεταλική κατασκευή, υδραυλικό σύστημα λειτουργίας, αυτόματη πυράκτωση, τεράστια δύναμη, μεγάλη ταχύτητα κ.λπ. Ο Τάλως διαθέτει υπερφυσικές, υπεράνθρωπες για την εποχή του ικανότητες, τέτοιες που αντίστοιχες τους έχουν οι θεοί και μόνο, ο ίδιος ούτε θεός είναι και κυρίως ΔΕΝ ΠΕΤΑ.

Όλοι ή σχεδόν όλοι οι αρχαίοι θεοί, ως γνήσια δημιουργήματα εκπληκτικής φαντασίας και σύλληψης, κατά διαστήματα πετούν, έχοντας ή όχι φτερά. Τη μιά στιγμή είναι εδώ και την άλλη βρίσκονται αλλού, καλύπτοντας τεράστιες έκ διαμέτρου αποστάσεις. Αρκετοί από αυτούς έχουν και φτερά, όπως ο Ερμής, ο Απόλλων, η Ίριδα, ο Έρως κ.λπ. Και τούτο είναι φυσικό και αυτονόητο για όλους τους θεούς, καθώς οι ανθρώποι εμπνευστές τους θέλουν να είναι τέλειοι και παντοδύναμοι.

Όμως, ο Τάλως με τις εκπληκτικές του ικανότητες και παρά το γεγονός ότι, κατά το μύθο, κατασκευάστηκε από ένα θεό, τον Ήφαιστο, ούτε πετά, ούτε ημίθεος θεωρήθηκε, ούτε καμμιά τιμητική διάκριση έλαβε… γιατί απλούστατα ήταν μιά ανθρώπινη κατασκευή, που δεν είχε την παραμικρή θέση στο θεϊκό πάνθεο.

Είναι πολλές οι σκέψεις που ξεπηδούν όσο ανασκαλεύει κανείς το μύθο του Τάλω, μία από αυτές όμως, πρέπει να μας προβληματίσει. Υπήρξε πραγματικά αυτό το κατασκεύασμα; Όποια απάντηση κι αν δώσουμε στο ερώτημα, θα μπούμε αυτόματα σε ένα φιλολογικό ναρκοπέδιο. Αν δεχτούμε ότι δεν υπήρξε, πως εξηγείται η παρουσία του, τόσο ραφινάτα προσδιορισμένη στο μυθολογικό σκηνικό; Αν υπήρξε, τότε ο κίνδυνος του ναρκωπεδίου αυξάνεται στη νιοστή, αφού κάτι τέτοιο προϋποθέτει πολλά άλλα, τα οποία εώς σήμερα ούτε καν μπορούσαμε να δεχτούμε ότι συνέβησαν.

Ο Απολλόδωρος, μιλώντας για την επιστροφή των Αργοναυτών από την Κολχίδα αναφέρει: «Από κει ξεκινώντας, εμποδίζονται να προσεγγίσουν την Κρήτη από τον Τάλω. Γι’ αυτόν άλλοι λένε ότι καταγόταν από το χάλκινο γένος κι άλλοι ότι τον έδωσε στο Μίνωα ο Ήφαιστος. Ο Τάλως ήταν ένας χάλκινος άντρας, μερικοί όμως, έλεγαν πως ήταν ταύρος. Κι είχε μια φλέβα που κατέβαινε από το σβέρκο μέχρι τους αστραγάλους.

Στην άκρη της η φλέβα ήταν καρφωμένη με χάλκινο καρφί. Αυτός ο Τάλως τρείς φορές την ημέρα περιτριγύριζε το νησί και το επιτηρούσε. Έτσι, είδε τότε την Αργώ να πλησιάζει και άρχισε να της ρίχνει πέτρες. Τον εξαπάτησε όμως, η Μηδεία και πέθανε. Όπως λένε μερικοί, τρελάθηκε από τα φάρμακα που του έδωσε. Άλλοι πάλι λένε ότι του υποσχέθηκε να τον κάνει αθάνατο, του έβγαλε το καρφί, έτρεξε όλος ο Ιχώρ και πέθανε. Μερικοί τέλος λένε ότι με το τόξο του έριξε ο Ποίας στον αστράγαλο και πέθανε».

Περίπου τα ίδια μεταφέρει ο Απολλώνιος ο Ρόδιος: “Αυτούς όμως, δεν τους άφηνε ο μπρούτζινος ο Τάλως, άπ’ το γερό βράχο, πέτρες ρίχνοντας, να δέσουν παλαμάρια στη στεριά, στον όρμο της Δικταίης σαν ήθελαν ν’αράξουν. Αυτόν που είχε τη ρίζα του στο χάλκινο γένος των ανθρώπων και μόνος από τους ημίθεους έμεινε, ο γιός του Κρόνου στην Ευρώπη τον έδωσε, φύλακας της Κρήτης να’ναι και να γυρίζει το νησί τρείς φορές με τα μπρούτζινα πόδια του. Αλλά το σώμα του όλο και τα μέλη του ήταν απο μπρούντζο χυτό και ήταν άτρωτα. Κάτω από τον τένοντα όμως, στη φτέρνα είχε σωλήνα με αίμα, που τον σκέπαζε λεπτή μεμβράνη. Κι ήταν υπόθεση ζωής και θανάτου γι’αυτόν”.

Ποιός ήταν ο Τάλως και ποιός τον κατασκεύασε;

Ο Τάλως εμφανίζεται ώς γιός του Δαίδαλου, ώς γιός της αδελφής του Δαίδαλου Πολυκάστης ή Πέρδικας, ώς κατασκεύασμα του Ήφαιστου που τον είχε κατασκευάσει στη Σαρδηνία, στερνός απόγονος του χάλκινου γένους που αναδύθηκε από τις στάκτες των δέντρων, αλλά και ως γιός του Ήφαιστου, ως πατέρας του Ήφαιστου, που τον έκανε με την Ήρα, ή οποία συγχέεται με την Πολυκάστη ή Πέρδικα.

Από τα προηγούμενα λοιπόν, σαφώς διαπιστώνεται ότι δεν γνωρίζουμε, και ίσως δεν θα μάθουμε ποτέ, ποιός ήταν ουσιαστικά ο Τάλως ή μάλλον ποιός τον γέννησε. Άλλοτε εκλαμβάνεται ως ανθρώπινο όν και σε αυτή την εκδοχή, της ανθρώπινης προέλευσης του, θεωρείται γιός του Κρητός, του ομώνυμου ήρωα του νησιού ή του Οινοπίωνος. Και άλλοτε εκλαμβάνεται ως μηχανικό όν, οπότε θεωρείται κατασκεύασμα του Ήφαιστου ή του Δαίδαλου. Ώς άνθρωπος είναι ανηψιός του Δαίδαλου και μαθητευόμενος του, τον οποίο σε σύντομο χρονικό διάστημα τον ξεπέρασε σε εφευρετικότητα.

Για τον Τάλω ως μηχανικό κατασκεύασμα υπάρχουν δύο παραλλαγές. Η μία αναφέρει ως κατασκευαστή του τον Δαίδαλο, ο οποίος θέλοντας να εξευμενίσει τον Μίνωα έφτιαξε τον Τάλω για να προστατεύει την Κρήτη από ξένες επιβουλές. Ο χάλκινος γίγαντας ταυτίζεται με τον Μινώταυρο, αφού τον αποκαλούν και ταύρο, και στην περίπτωση αυτή έχουμε μιά διαφορετική προσέγγιση στο μύθο, για την οποία έχω εντελώς διαφορετική άποψη. Κυρίως όμως, θεωρείται ηφαιστότευκτο.

Ο Δίας διέταξε τον Ήφαιστο να κατασκευάσει τον Τάλω και τον χάρισε στον Μίνωα για να φυλά την Κρήτη, περιτρέχοντας το νησί τρείς φορές τη μέρα. Μιά φορά κάθε μήνα έπρεπε ο Τάλως να μεταφέρει στις πόλεις και τα χωριά της Κρήτης τους νόμους του Μίνωα, αλλά είχε αναλάβει και κάτι που είναι παράδοξο, να εμποδίζει να φύγουν από το νησί όσους το επιθυμούσαν. Σε καθαρά συμβολικό επίπεδο ο Τάλως θεωρήθηκε θεματοφύλακας του Μινωϊκού πολιτισμού και υποστηρικτής, δια της βίας και της τυρρανίας, του βασιλικού καθεστώτος.

Από τι υλικό ήταν κατασκευασμένος;

Η ερώτηση αυτή υπονοεί σαφέστατα ότι εκλαμβάνουμε τον Τάλω ως μηχανικό κατασκεύασμα και στην εκδοχή αυτή κατασκευαστής του ήταν ο Ήφαιστος κατ’εντολή του Δία, ο οποίος τον χάρισε στον Μίνωα για να φυλάει την Κρήτη.

Ανήκει λοιπόν στις αυτόματες κατασκευές του Ήφαιστου. Στην περίπτωση αυτή ήταν σαφέστατα, όπως μαρτυρούν οι πηγές, κατασκευασμένος από χαλκό, τελευταίος απόγονος του χάλκινου γένους.

Στην αναφορά αυτή διαφαίνεται η εμφάνιση στο ιστορικό προσκήνιο της μεταλλουργίας, μιάς επιστήμης που αναδύθηκε σε ασαφή και απροσδιόριστη χρονολογική περίοδο και συνέβαλε στην ανθρώπινη εξέλιξη κατά μεγάλο βαθμό.

Η τιθάσσευση της φωτιάς και μέσω αυτής το πλάσιμο των μετάλλων υπήρξε σταθμός στην επιστημονική εξέλιξη της ανθρωπότητος.

Λογικά στην ίδια αυτή περίοδο θα πρέπει να εντάχθηκε και ο Ήφαιστος ως θεός στο Πάνθεον, παρά το γεγονός ότι όταν γεννήθηκε απο την Ήρα, ήταν τόσο κακομούτσουνος και άσχημος. ώστε αυτήν τον πέταξε. Έπεσε στην θάλασσα όπου των έσωσαν η Θέτις και η Ευρυνόμη και στο υποθαλάσσιο βασίλειο τους έστησε το πρώτο μεταλλικό εργαστήρι. Άν λοιπόν, δεχτούμε την άποψη αυτή, ο Τάλως αντιπροσωπεύει την υπέρτατη δύναμη της μεταλλουργίας και τις υπερφυσικές ικανότητες που αυτή διέθετε.

Άν σήμερα όλα αυτά φαντάζουν αφελή, την εποχή εκείνη η μεταλλουργία και οι μεταλλουργοί θεωρήθηκαν δαμαστές της φωτιάς και δημιουργοί με θεία δύναμη. Εξ ου και αντιπρόσωπος τους ενσωματώθηκε στο θεϊκό Πάνθεο, ενώ οι ανθρώποι πολλές φορές τους ταύτισαν με μάγους. Και αυτό είναι φαινόμενο που συναντάμε και σε άλλες μυθολογίες, ενισχυτικό της άποψης που θέλει τον μεταλλουργό να εντάσσεται στα όντα που έδωσαν την γνώση ή μέρος της στον άνθρωπο και γι’αυτό δέχτηκαν τη μήνι, την εκδίκηση των θεών.

Ο Τάλως συνεπώς, μόνο από ένα μεταλλουργό ή μηχανικό μπορούσε να κατασκευαστεί και ιδού η χαραυγή της τεχνολογίας, της σύνθετης και όχι απλοϊκής, που προδιαγράφει τα επιτεύγματα των επόμενων περιόδων, που τόσο χαιρέκακα φθονούσε ο Δίας.

Γιατί είχε μόνον μιά φλέβα;

H ερώτηση προκύπτει από την αποδοχή ότι ο Τάλως ήταν ένα αυτόματο από χαλκό. Ουσιαστικά δεν μπορεί να απαντηθεί το ερώτημα, εκτός αν δεχτούμε ότι ο κατασκευαστής του θεωρούσε ότι στη φλέβα αυτή, το σωλήνα δηλαδή που διέτρεχε στο σώμα του, δε χρειαζόταν να προστεθεί άλλη, αφού οι διαδικασίες για την παραμονή του Τάλως εν ζωή εξαντλούνταν σε αυτήν.

Τι Ήταν Το Ιχώρ Που Τον Κινούσε; O σύγχρονος αναγνώστης θα απαντήσει στην ερώτηση αυτή ότι το » αίμα των αθανάτων «, δεν ήταν παρά υγρά μπαταρίας ή κάτι παρεμφερές που μπορεί να κινεί ένα αυτόματο. Άλλη λύση δεν μπορεί να προταθεί και τα υγρά αυτά πιθανότατα έδιναν κίνηση στο ρομπότ μέσω υδραυλικής πίεσης. Φυσικά άγνωστη παραμένει η φύση των υγρών αυτών, αλλά τελευταία προτάθηκε μιά άποψη, από την Ειρήνη Λ. Μπουρδάκου σε πρόσφατα εκδομένη εργασία της, όπου σημειώνει:

“Σύμφωνα με τα ερμηνευτικά λεξικά, δε χρησιμοποιείτο ο όρος Ιχώρ μόνο για τον αιθέριο χυμό που έρεε στις φλέβες των θεών, αλλά και για τη Νάφθα, η οποία σύμφωνα με το θρύλο οφειλόταν στη σήψη των πτωμάτων των γιγάντων. Η λέξη Νάφθα, περσικής προέλευσης, χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει οποιοδήποτε πτητικό και εξαιρετικά εύφλεκτο μίγμα υδρογονανθράκων, το οποίο είτε χρησιμοποιείται ως διαλύτης ή ως μέσον αραίωσης είτε ως πρώτη ύλη για την παραγωγή βενζίνης. Η φλέβα λοιπόν του Τάλω με το μαγικό υγρό του Ιχώρος θα μπορούσε απλώς να είναι η Νάφθα, μιά άλλη σπουδαία τεχνολογική ανακάλυψη της εποχής.

(Στη νάφθα στηριζόταν ή σύνθεση του » υγρού πυρός «, βασικού όπλου του βυζαντινού κράτους).

Πώς πυρακτωνόταν;

Tα στοιχεία που έχουμε αναφέρουν ότι, όταν οι εχθροί της Κρήτης αποβιβαζόταν στις ακτές, έχοντας γλυτώσει από το βομβαρδισμό των πλοίων τους με τις τεράστιες πέτρες που εκσφενδόνιζε ο Τάλως εναντίον τους, ο ίδιος στη συνέχεια ακολουθούσε μιά ανεξήγητη διαδικασία. Έμπαινε στη φωτιά, πυρακτωνόταν, τους αγκάλιαζε και τους κατάκαιγε. Οι εχθροί περίμεναν τον Τάλω να τους σκοτώσει αφού πυρακτωνόταν, ή κάτι άλλο συνέβαινε; Μήπως αγκαλιάζοντας τους έβγαζε τόση φωτιά ή ζέστη από το εσωτερικό του σώματος του, ώστε πέθαιναν από υψηλή θερμοκρασία. Κάτι τέτοιο φυσικά προϋποθέτει κάποιον αντίστοιχο μηχανισμό, ο οποίος θα έμπαινε σε λειτουργία μόλις, για παράδειγμα, ο Τάλως αγκάλιαζε τους εχθρούς του, οπότε αύξανε τη θερμοκρασία της μεταλλικής κατασκευής του και βεβαίως ο εναγκαλιζόμενος πέθαινε.

Αυτό υποδεικνύει η κοινή λογική και όχι ότι ο Τάλως πυρακτωνόταν πρώτα σε κάποια φωτιά και μετά τους έκαιγε. Μιά τέτοια άποψη είναι αφελής για τον απλούστατο λόγο ότι βλέποντας να γίνεται την πρώτη φορά, οι εχθροί θα πήγαιναν να εισβάλλουν σε ένα σημείο μακρύτερα από εκεί που βρισκόταν η φωτιά που πυράκτωνε το γίγαντα. Άρα, αυτός διέθετε εσωτερικό σύστημα πυράκτωσης και τους θανάτωνε όπου τους αιχμαλώτιζε.

Πού στηριζόταν η μεγάλη τουτ αχύτητα;

O Τάλως ως φύλακας και υπερασπιστής της νήσου Κρήτης, του Μινωϊκού πολιτισμού ουσιαστικά, όφειλε τρείς φορές την ημέρα να περιτρέχει το νησί. Η μετοχή που χρησιμοποιείται είναι “περιτροχάζων”, που σημαίνει τρέχοντας γύρω – γύρω. Ο Τάλως είχε εντολή να τρέχει γύρω στην Κρήτη τρείς φορές την ημέρα και να αποκρούει όχι μόνο τους εισβολείς αλλά και να εμποδίζει όσους ήθελαν να εγκαταλείψουν το νησί.

Έχουμε λοιπόν ένα αυτόματο ρομπότ που μέσα σε 1 ημέρα καιρική (καιρικές ονόμαζαν οι αρχαίοι τις ημέρες, διότι ανάλογα με την εποχή είχαν διαφορετική διάρκεια), έπρεπε αναπτύσσοντας ταχύτητα 200 χιλ. ανα ώρα να διατρέχει την Κρήτη.

Ο χάλκινος γίγαντας έτρεχε σαν αστραπή γύρω από το νησί πάνω από ανύπαρκτους δρόμους, τρείς φορές την ημέρα! τελεία και παύλα. Εξήγηση και επ’αυτού δεν μπορεί να δοθεί, εκτός αν μεταφερθούμε στο χώρο της αλληγορίας και του συμβολισμού.

Πώς πέθανε ο Τάλως;

Στο ερώτημα αυτό, που δεν είναι λιγότερο σημαντικό απο τα άλλα, υπάρχει σύγχυση. Αποδίδουν το θάνατο του στο Δαίδαλο, στη Μήδεια, στον Ποία τον Αργοναύτη ή αλλού. Για το φόνο του Τάλω από το Δαίδαλο γράφει ο Γκρέιβς, στηριζόμενος στη ζήλεια του μεγάλου μηχανικού Δαίδαλου για τον μαθητευόμενο του, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως: “Τον οδήγησε πάνω στη στέγη του ναού της Αθηνάς στην Ακρόπολη και καθώς του έδειχνε τη θέα, ξαφνικά τον έσπρωξε και τον γκρέμισε”. Και ακόμη, παρά τη ζήλεια του, δε θα έκανε κακό στον Τάλω, αν δεν είχε υποπτευθεί τις αιμομικτικές του σχέσεις με την Πολυκάστη.

Για τον χάλκινο, όμως γίγαντα το τέλος ήταν διαφορετικό και σχετίζεται με το πέρασμα της Αργούς από την Κρήτη. Όταν το θρυλικό πλοίο έφτασε στο νησί, ο Τάλως εμπόδιζε τους Αργοναύτες να αποβιβασθούν, πετώντας τους, ώς συνήθως, μεγάλες πέτρες. Οι Αργοναύτες δεν μπορούσαν να αποβιβασθούν, αλλά από το αδιέξοδο, τους έβγαλε η Μήδεια, η οποία τους πρότεινε να την αφήσουν να ενεργήσει όπως ήξερε.

Τους είπε να τραβήξουν το πλοίο σε απόσταση τέτοια, ώστε να μην τους φτάνουν οι βολές του Τάλω και άρχισε τα μαγικά της. Πίσω από αυτό το σκηνικό, τις δήθεν φοβερές επικλήσεις της Μήδειας, που ουσιαστικά κανένα αποτέλεσμα δεν μπορούν να έχουν πάνω σε κάποιο μηχανικό κατασκεύασμα, είναι φανερή η επέμβαση της Ειμαρμένης, του πεπρωμένου που θέλει καθετί ανθρώπινο ή ανθρώπινο κατασκεύασμα να έχει αρχή και τέλος.

Έτσι ο Τάλως παθαίνει μηχανική βλάβη και είναι χαρακτηριστικό έν προκειμένω ότι η όλη του υποδομή δεν έπαθε τίποτα, εκτός από τα “υγρά μπαταρίας”, δηλαδή ο Ιχώρ. Η βαλβίδα που έκλεινε την άκρη της “φλέβας” του άνοιξε, χύθηκαν τα υγρά και το μηχάνημα σωριάστηκε “άψυχο”.

Άλλη εκδοχή για το θάνατο του Τάλω είναι ότι πείστηκε από τη Μήδεια πως μπορεί να τον κάνει αθάντο, την άφησε να του βγάλει το καρφί ή τη βίδα απο τη φτέρνα και χύθηκε ο Ιχώρ. Άλλη εκδοχή αναφέρει ότι ο Αργοναύτης Ποίας, που ήταν ο καλύτερος τοξότης, σημάδεψε τον πύρο και τον έβγαλε με σαϊτιά, οπότε χύθηκε ο Ιχώρ.

Πάντως όλες οι εκδοχές τονίζουν και εστιάζονται στο γεγονός ότι με κάποιον τρόπο καταστράφηκε η μεμβράνη, βαλβίδα ή καρφί που εμπόδιζε τον Ιχώρ να κυλήσει και όταν τελικά αυτό συνέβη, τότε ο Τάλως κατέρρευσε.

Αυτά είναι τα στοιχεία που διαθέτουμε για το μηχανικό πλάσμα, το σημαντικότερο από τα αυτόματα του Ήφαιστου. Η Ελληνική μυθολογία έχει να επιδείξει αρκετά από αυτά, κατασκευές το ίδιο εντυπωσιακές και το ίδιο ενδιαφέρουσες.

Με πληροφορίες από το apokalypsejohn.com